Jak zbudowane są soczewki ZEISS w naszych oprawkach: powłoka antyrefleksyjna od wewnątrz, powłoka utwardzająca DuraVision, ochrona UV400 i 180 lat optyki, które za nimi stoją.

8 min czytania

Udostępnij artykuł:
Nauka o widzeniu: dlaczego Eleven Spectacles wybiera optykę ZEISS

Historia pisana światłem: 180 lat ZEISS

Każda oprawka Archē ma soczewki ZEISS. Carl Zeiss otworzył w 1846 roku warsztat mechaniki precyzyjnej i przyrządów optycznych w Jenie, w Niemczech, i wkrótce skupił się na mikroskopach. W 1866 roku zaprosił do współpracy fizyka Ernsta Abbego, żeby pomógł je udoskonalić, a metody Abbego trafiły później do innych dziedzin optyki.

Siedziba Carl Zeiss w Jenie, w Niemczech

Dla soczewek w naszych oprawkach ważne są dwa kamienie milowe. W 1912 roku ZEISS wprowadził soczewkę okularową PUNKTAL. Soczewki PUNKTAL, obliczone przez Moritza von Rohra według naukowej metody okulisty Allvara Gullstranda, były pierwszymi osiowo symetrycznymi soczewkami okularowymi, które ograniczały nieostrość na brzegach soczewki. W 1935 roku fizyk firmy ZEISS Alexander Smakula otrzymał patent na proces, który ogranicza odbicia na powierzchniach soczewek, a ZEISS jako pierwszy wprowadził takie powłoki antyrefleksyjne na rynek. Firma nazwała je powłoką T – od przezroczystości (ang. „transparency”). W 1959 roku pojawiły się powłoki antyrefleksyjne do soczewek okularowych, a w 1974 roku ZEISS wprowadził do nich powłokę wielowarstwową. W 1969 roku aparaty z obiektywami ZEISS wykonały zdjęcia z lądowania Apollo 11 na Księżycu.


Problem: odblaski od tyłu

Gdy nisko stojące słońce świeci Ci w plecy, na przykład pod wieczór na bałtyckiej plaży, albo ostre światło odbija się od ściany czy samochodu obok, część tego światła pada na tylną powierzchnię soczewek. Powierzchnia soczewki bez powłoki odbija około 4% padającego na nią światła, a na tylnej stronie to odbicie trafia prosto do oka. Widzisz je jako blade odbicia albo mgiełkę na tym, na co patrzysz.

Im ciemniejsze zabarwienie, tym bardziej to widać. Soczewka kategorii 2 przepuszcza 18–43% światła sprzed Ciebie, a odbicie światła zza pleców pozostaje takie samo, więc stanowi większą część tego, co widzisz.

Schemat: światło słoneczne zza pleców odbija się od wewnętrznej strony soczewki bez powłoki prosto do oka; z powłoką antyrefleksyjną na tylnej powierzchni odbicia prawie nie ma
Po lewej: soczewka bez powłoki odbija słońce zza Twoich pleców od wewnętrznej powierzchni prosto do oka. Po prawej: z powłoką na tylnej powierzchni prawie nic nie wraca. Szara linia to widok przed Tobą.

Rozwiązanie: powłoka antyrefleksyjna na tylnej powierzchni

Jak to działa

Powłoka antyrefleksyjna to stos bardzo cienkich warstw, z których każda ma inny współczynnik załamania. Każda warstwa ma grubość około jednej czwartej długości fali światła. Światło odbite od górnej granicy warstwy i światło odbite od dolnej mają przeciwne fazy i wzajemnie się wygaszają. To zjawisko nazywa się interferencją destruktywną. Dzięki kilku warstwom dostrojonym do różnych długości fali powłoka działa w całym zakresie światła widzialnego.

Warstwy nakłada się w komorze próżniowej: materiał powłoki odparowuje i osiada na soczewce warstwą o kontrolowanej grubości.

Dlaczego tylko od wewnątrz

W naszych soczewkach powłoka antyrefleksyjna znajduje się wyłącznie na wewnętrznej powierzchni. Stamtąd pochodzą odbicia, które trafiają do oka, więc tam powłoka spełnia swoje zadanie.

Przednia powierzchnia celowo pozostaje bez powłoki. Antyrefleks na przedniej stronie zmienia głównie to, co widzą inni, i zostawia na soczewce delikatny barwny refleks, zwykle zielony, a w nowszych powłokach ZEISS niebieskawy. Dzięki temu, że przód zostaje nietknięty, zabarwienie ma dokładnie taki kolor, jaki zaprojektowano.


DuraVision: ochrona przed zarysowaniami

Rysa na soczewce szkodzi widzeniu, a nie wyłącznie wyglądowi: rozprasza światło, a gdy drobnych rys zbierze się dużo, obraz zasnuwa mgiełka.

Nasze soczewki mają ZEISS DuraVision, system powłok, który łączy kilka warstw:

WarstwaDziałanie
Powłoka utwardzającaChroni przed zarysowaniami przy czyszczeniu i codziennym użyciu
Warstwy antyrefleksyjneUsuwają odbicia, jak opisano wyżej
Warstwa wierzchniaOdpycha wodę i tłuszcz, więc smugi łatwo się ścierają

ZEISS podaje, że jedna z jego powłok jest trzy razy twardsza niż poprzednia generacja utwardzanych soczewek z tworzywa. Powłoka utwardzająca nie gwarantuje jednak, że soczewka nigdy się nie zarysuje, więc sposób czyszczenia wciąż ma znaczenie: przed wycieraniem spłucz piasek i drobinki, a do wycierania używaj ściereczki dołączonej do okularów. Szczegóły znajdziesz w naszym poradniku pielęgnacji.


UV400: pełna ochrona UV w każdym zabarwieniu

Każda soczewka w naszych oprawkach blokuje 100% UVA i UVB. Oznaczenie UV400 znaczy, że soczewka blokuje całe promieniowanie do 400 nanometrów. Norma dla bezbarwnych soczewek okularowych kończy się na 380 nm, tymczasem według ZEISS około 40% promieniowania UV docierającego do Ziemi przypada na zakres 380–400 nm. Od połowy 2018 roku wszystkie obecne soczewki z tworzywa marki ZEISS mają ochronę UV do 400 nm.

Filtr UV jest częścią materiału soczewki, a nie zabarwienia. Szwajcarski Federalny Urząd Zdrowia Publicznego podaje, że ochrona UV zależy od materiału soczewki, a nie od jej koloru czy zabarwienia, więc nasze jasne soczewki kategorii 1 blokują UV równie skutecznie jak ciemniejsze. W poradniku o ochronie UV wyjaśniamy, dlaczego ciemniejsze soczewki nie są bezpieczniejsze, a w poradniku o kategoriach filtra – jakie zabarwienie pasuje do jakiego światła.


Oprawka i soczewka jako jeden układ

Soczewka spełnia swoje zadanie tylko wtedy, gdy pozostaje we właściwym miejscu przed okiem. Jeśli oprawka z czasem się odkształci, soczewka przechyla się lub przesuwa, a Ty patrzysz przez nią pod nieco innym kątem, niż zakładano.

Nasze oprawki są wykonane z beta-tytanu, który wraca do kształtu po codziennym zginaniu. Gdy zakładasz okulary jedną ręką albo obijają się w torbie, oprawka nie zostaje wygięta, więc soczewka pozostaje we właściwej pozycji. Wystarczająco mocne zgięcie może jednak trwale odkształcić oprawkę; wtedy wyreguluje ją optyk. Oprawka waży 16–18 g.

Soczewki ZEISS występują w kolekcji Archē w kilku zabarwieniach, wszystkie z tymi samymi powłokami i ochroną UV400:


Wnioski

Soczewki ZEISS w naszych oprawkach mają trzy zadania. Powłoka na tylnej powierzchni usuwa odblaski zza pleców, DuraVision chroni powierzchnię przed rysami, a UV400 blokuje całe UVA i UVB niezależnie od zabarwienia. Oprawka z beta-tytanu utrzymuje to wszystko we właściwym miejscu. Tak wykonana jest każda para okularów przeciwsłonecznych Archē.


Najczęściej zadawane pytania

Źródła

  1. ZEISS. "History of ZEISS." ZEISS Corporate. zeiss.com
  2. ZEISS. "History of eyeglass lenses." ZEISS Corporate. zeiss.com
  3. Blahnik V, Voelker B. "About the reduction of reflections for camera lenses: How T*-coating made glass invisible." ZEISS Camera Lenses, 2016. lenspire.zeiss.com
  4. ZEISS. "50th anniversary of the Moon landing." ZEISS Corporate, 2019. zeiss.com
  5. ZEISS. "Innovative technologies: ZEISS T* coating." ZEISS Hunting blog. blogs.zeiss.com
  6. Swiss Federal Office of Public Health (FOPH). "Factsheet sunglasses for general use," October 2024. bag.admin.ch
  7. ZEISS. "Lens coatings: anti-reflective, hard layer, CleanCoat." ZEISS Vision Care. zeiss.com
  8. ZEISS. "Overview of DuraVision coatings." ZEISS Vision Care, 2025. zeiss.com
  9. ZEISS. "Eyeglass lens coatings should ideally be able to do everything." ZEISS Vision Care. zeiss.com
  10. ZEISS. "Eyeglass lenses available with full UV protection." ZEISS Vision Care, 2018. zeiss.com

Odkryj kolekcję Archē

Konstrukcja i optyka naszych oprawek z bliska. Bezramkowe tytanowe okulary przeciwsłoneczne z soczewkami ZEISS, zaprojektowane z myślą o pełnej wyrazistości widzenia.

Czytaj również

Więcej z kategorii Poradniki i artykuły

  • Światło pod kontrolą: kategorie filtra i kolory soczewek
    Poradniki i artykuły

    Światło pod kontrolą: kategorie filtra i kolory soczewek

    Kategorie filtra, przepuszczalność światła (VLT) i kolory soczewek: jak dobrać zabarwienie okularów przeciwsłonecznych do miejsca, pory roku i tego, co robisz.
    Czytaj dalej
  • Niewidzialna tarcza: dlaczego ciemne soczewki nie chronią lepiej przed UV
    Poradniki i artykuły

    Niewidzialna tarcza: dlaczego ciemne soczewki nie chronią lepiej przed UV

    Ciemniejsze soczewki nie zatrzymują więcej UV. Ochronę daje filtr w materiale soczewki, więc jasna soczewka może blokować 100% UVA i UVB, a ciemna nie blokować nic.
    Czytaj dalej
  • Lekkie okulary przeciwsłoneczne: co naprawdę oznacza waga oprawki
    Poradniki i artykuły

    Lekkie okulary przeciwsłoneczne: co naprawdę oznacza waga oprawki

    Ile ważą okulary przeciwsłoneczne, od czego zależy ta liczba i dlaczego wielkość nosków ma takie samo znaczenie jak gramy – z danymi, które faktycznie podają źródła dla optyków.
    Czytaj dalej